Yazan : Cengizhan Özen
Yıllar önce, şu an ailemin oturduğu mahalleye ilk taşındığımız günler. 3-5 sokak ötede cenaze var, komşularla beraber babam da namaz, defin sonrası, cenaze evine başsağlığına gider. Aslında deli, dolu bilinen ama bir o kadar da yufka yürekli olan babam cenaze sahiplerinin durumunu görünce, dayanamayıp oturduğu yerde ağlamaya başlar. Ziyaretçiler girip çıkarken, kalabalık arasında “mahallenin delisi” olarak bilinen vatandaş da dalar içeriye. Aralardan sıyrılıp gelip babamın yanına oturur.
Nihayet dayanamaz babama döner ;
”sen kimsin ?”,
Babam adını söyler gözyaşlarını silerek,
“ölen senin neyin olur?”,
“birşeyim değil”
Der babam
“ailesini ağlar görünce dayanamadım”,
Camdan dışarıya doğru bakar bizim deli, sonra babama döner
“sen deli misin?”
Der
“elalemin ölüsüne ağlıyorsun“...
En başta garip gelmişti babamın başkasının derdiyle dertlenmesi. Neden sonra, yani büyüdükçe anladım ; bende de vardı aynı dert. Genetik olsa gerek, kuşaktan kuşağa geçiyor bazı şeyler. İş güç telaşına düşünce hayatın çarkları arasında, baktım ben de başkalarının derdiyle dertleniyorum babam gibi.
Zaman içinde insanlarla, firmalarla olan ilişkilerime bakıyorum. Hatırlamaya çalışıyorum bazı şeyleri. Adı sanı belirsiz firmalara/danışmanlara güvenen insanların ERP projelerinde batırdıkları yüzbin – hatta milyon – dolarları görünce üzülmüştüm. Neden insanlar “Kalite Sistemi” diye kağıtlara boğulurlar, hiçbir getiri elde edemeden, duvarlarında asılı belgelere bakarak övünürler ? diye de üzüldüm zaman zaman.
“Önce ERP paketini alalım”, “yok önce ISO belgesi” tartışmalarını gördüm; tüylerim diken diken oldu – samimi arkadaşı İsmail’i çağırır gibi - “ISO’cu”, “ISO denetçisi” diyen insanları duydukça.
“Zarf’a değil mazrufa bakmak lazım” demiş atalarımız ; bizse tam tersini yaptık, sistem denen şeyin ne olduğuna bakmadan, isimlerine tav olduk...
En başta birşeyi unuttuk ; ister ERP, ister Kalite Sistemi, her ikisi de aynı kuruluşta (sistemde) çalışacak.Ne gerek var, önce onu, sonra bunu demeye ? “Her ikisini de yapsak, her ikisi birbirinin eksiklerini tamamlasa, desteklese” daha güzel olmaz mı ?
21 yüyılın en değerli kavramı BİLGİ bence. Bilgiye sahip olan bu yüzyılın sahibi olacak. Ancak sistematik olarak toplanmayan, işlenmeyen, yorumlanmayan bilgi klasör, arşiv doldurmaktan başka bir işe yaramıyor. Kalite kavramı, Sistem kavramı zaten çağımızın olmazsa olmaz kavramlarıydı, şimdi Bilgi geldi önemini, değerini artırarak.
Bunları biraraya getirdiğimde Kalite Bilgi Sistemi kavramına ulaşıyorum ben.
Yukarda da söylediğimiz gibi, çoğumuz Kalite sistemi, Üretim sistemi, Bilgi – İşlem – Sistemi kavramlarını, projelerini farklı şeylermiş gibi düşündük hep. Neden ? Bize öyle söylemişlerlerdi sistem tasarlayıcılarımız, uzmanlarımız.
Bir sistemi analiz ettiğimizde etkileşimler görürüz; sistem ile müşteriler, sistem ile tedarikçiler, sistem ile çalışanlar, ...
Amaç bu etkileşimlerin optimizasyonu ise, araç bu sistemlerin arayüzlerinin optimizasyonu olacaktır; tek taraflı çıkar kaygısına düşmeden, sürekli gelişimi sağlayarak.
Bunun yolu da, Kalite, Üretim, Bilgi (İşlem), Müşteri İlişkileri vb uygulamaları entegre etmek olacaktır...
Klasik bir ERP sistemi bileşenlerinden bazıları;
- İnsan Kaynakları
- Müşteri İlişkileri
- Satış – Pazarlama / Sipariş yönetimi
- Ürün / Proses Tasarımı
- Ürün/Üretim ağaçları – Malzeme Listeleri – Reçeteler
- Stok Yönetimi
- Kapasite – Üretim – Malzeme İhtiyaç Planlama
- Satınalma
- Üretim Takibi
- Sevkiyat
- Muhasebe (ön / genel / maliyet – alacaklar / borçlar)
- Finansman
- ...
ERP ; Enterprise Resources Planning ; Kurumsal Kaynak PLANLAMASI
QMS ; Quality Management System ; Kalite(li) YÖNETİM Sistemi (KYS)
Yani,
Biri planlıyor, biri uyguluyor,yönetiyor.
Gelin beraber entegre bir kalite, üretim, bilgi işlem sistemi hayal edelim ;
Dar bir bakış açısıyla, Satış – Pazarlama / Sipariş yönetimi fonksiyonu altında sadece verilen teklifler, fiyatlar ve alınan siparişler yerine, geniş açıdan baktığımızda “Müşteri Ziyaretleri, İşe dönüşen ziyaretler, kabul görmeyen teklif sebeplerinin irdelenmesi, tasarıma girdi olacak mühendislik değişiklikleri, bu değişikliklerin ürüne yansıtılması, etiketler, ambalajlar, ürünün PPAP statüsü, onay durumu, değişiklik seviyesi, müşteri şikayetleri, iadeleri, düzeltici faaliyetler (sebep, çözüm, aksiyon), ürün kalite, performans özgeçmişi aynı kapsamda olacak şekilde Müşteri İlişkileri faaliyetlerini tamamiyle içersin.
Bununla yetinmeyelim ; Satış sonrası takibini de yapalım, varsa garanti iadelerimizi, garanti performansımızı da takip edelim aynı kapsamda.
Tasarım yönetimi sadece üretim/ürün ağaçları, iş akışlarıyla sınırlı kalmayıp, Yeni Ürün Devreye Alma projeleri (APQP) , FMEA, müşteri ve tedarikçi mühendislik değişiklikleri, kuruluş tasarım değişikliklerini de içersin.
Satınalma sadece planlamadan gelecek siparişleri tedarikçiye aktarmak yerine redleri, termine uyumu, kalite sistemini, döf geri dönüş hızını yani tedarikçi performansını, tedarikçi onay durumunu ve performans değişimini de izleyebilsin.
Kalite Giriş-Proses-Son Kontrol kapsamından çıkarılıp, sistem dokümantasyon uygulamaları, kalite misyonlu proje çalışmaları, kalite planları, İstatistiksel Proses Kontrol uygulamaları (MSA, Yeterlilikler, Kontrol kartları vb), gerek iç, gerek dış müşteri uygunsuzlukları, Düzeltici önleyici faaliyetler, tedarikçi geliştirme uygulamalarını, kalibrasyon/doğrulama uygulamalarını da kapsasın.
Kalite ile ilgili yukarıda tanımlanan altyapı sağlandığında Üretim planlanan/gerçekleşen miktar takibinden çıkıp, ürün gerekliliklerinin sağlanması, Ölçüm Ekipmanı, Üretim Ekipman, Proses yeterliliği uygulamalarını da içersin.
İmalat yöneticileri, formen, postabaşı, operatörler, ürün gerekliliklerini, ayar parametrelerini, periyodik, kestirimci bakım uygulamalarını, kontrol planı içeriğini ve proses kontrollerini, acil durum uygulamalarını sistemle entegre yönetebilsinler.
Bu arada, Kalite Yönetim Sistemi gereği yürütülen olmazsa olmaz; dokümantasyon, düzeltici önleyici faaliyetler, (Sürekli Gelişim) proje yönetimi, iç denetim planlama, uygulama, iç denetim uygunsuzlukları yönetimi, insan kaynakları, yetkinlik, eğitim gibi uygulamalar da olunca, hepsinden önemlisi Veri Analizleri dört dörtlük olunca tamam olacak...
Böylece mükerrer veri girişi, dosyalar, kayıtlar olmayacak, tek veritabanından, tek bakış açısıyla entegre bir sisteminiz olabilecek.
Ne dersiniz?
Var mısınız – öz, gerçek, hakiki – sistem kurmaya...
Cengizhan Özen
Endüstri Mühendisi
TS 16949 Baş Denetçi