Çalışmalarımızda her zaman müsrif olmuşuzdur. Özellikle israfı önleme konusundaki isteksizliğimiz kültürümüz gereği oldukça fazladır. Bu özelliğimiz tüm iş hayatına da yansımıştır. Çalışma alanı geniş ferah olsun isteriz, malzemeler yanımızda bol bol olsun isteriz, hatta biraz daha ileri gidersek stok olmadan satış bile olmaz der, yığın yığın stok olsun isteriz. Oysa yalın üretim sistemi bütün bunları israf olarak tanımlamıştır. Ferah çalışma alanı daha fazla hareket demek, daha fazla hareket daha çok yorulan çalışanlar ve boşa harcanan emek ve zaman demek. Bilmem stok için bir şey söylememe gerek var mı?

Yer kazanmak bütün bunların değişmesi ve kültürümüze yeni bir bakış açısı ile bakmak anlamına gelmektedir. Bu isteklerimizden vazgeçmek ve değişimi olumlu yaklaşarak emek harcamak zorundayız. Aksi takdirde çalışmalarımız boşa gidecek, küresel dünyada rekabet edemez hale geleceğiz. Her işletmenin yer kazanmak için uygulaması gereken bir takım teknikler var. Bunlar aynı zamanda yalın üretimin temel uygulamalarıdır. Şimdi sırasıyla işletmede yer tutan ve geri kazanılabilecek alanları kazanmanın yollarını açıklayalım.

Üretim alanında çalışma ortamının verimliliğe etkisi önemli boyuttadır. Öncelikle psikolojik etki verimlilik azalmasına neden olmaktadır. Her çalışan işe geldiğinde kendisini bekleyen kaotik ortam yerine, huzur ve rahatlık, kolayca işe başlayabileceği, görevleri belli bir ortam olması daha başlangıçtan çalışanın motivasyonunu artıracaktır. Kaotik ortam ise tam tersi etkiyi göstererek çalışanı bıkkınlık içinde işe başlatacaktır.

Bunun dışında ortam aynı zamanda çalışanı, fiziksel olarak, katma değer üretmeyen işlemler yapmaya itmektedir. Bu işlemler bazen inanılmaz boyutlara ulaşmakta ve verimlilik hızla azalmaktadır.

HAZIR GİYİM SANAYİNDE ERGONOMİK ÇALIŞMA ORTAMLARININ OLUŞTURULMASINDA 5S TEKNİKLERİ VE ÖRNEK BİR UYGULAMA

Vedat DAL[*]

Abdurrahim YILMAZ**

Özet

Günümüzde tüketici taleplerine çok çabuk cevap verebilen, doğru ürünü, doğru zamanda, doğru pazara sunan firmalar başarılı olabilmektedir. Her geçen gün tüketiciler daha çok bilinçlenmekte ve tüketici isteklerine cevap verebilmek daha zor hale gelmektedir. Sosyo-kültürel değişimler daha hızlı bir hayat akışı oluşturmakta ve toplum sürekli değişime ve ilerlemeye doğru yönelmektedir. Tüketici istekleri daha hızlı değişir olmuş ve günümüz tüketicileri artık gardıroplarını tek sezon yerine 2 ya da 3 sezon yeniler hale gelmiştir.

Tüketici taleplerinde ki bu değişim, üreticilerin ve perakendecilerin satış fiyatını rekabet avantajı olarak görmesini; değişen moda trendlerine ve tüketici isteklerine daha hızlı cevap verebilmek olarak değiştirmiştir. Ayrıca bu değişim bir taraftan model başına üretilecek sipariş adedini düşürmeye diğer taraftan da model sayısının ve çeşitliliğinin artırılmasına sebep olmaktadır.

Çalışma ortamlarının tertip, düzen ve ergonomik kurallara göre düzenlenmesini hedefleyen 5S teknikleri son yıllarda firmalarda uygulanmaya başlayan önemli tekniklerden birisidir. Üretim yönetiminde esnekliği, çeşitliliği ve adetsel değişimlere cevap verebilmek için hazır giyim sanayinde aksesuar deposunun yerleşimi önemli bir unsurdur. Aksesuarların depo içindeki düzgün yerleşimi, depo içinde istenilen malzemelere hızlı ve doğru ulaşmanın sağlanabilmesi, depo içinde bilginin kolay bir şeklide diğer çalışanlara ulaştırılabilmesi için 5S teknikleri ile uygun çözümler geliştirilebilmektedir.

Bu çalışma kapsamında Denim Pantolon üreten bir hazır giyim işletmesinde aksesuar deposunun mevcut durumunun 5S prensipleri kullanarak analiz edilmiş ve yaşanan aksaklıklar tespit edilmiş, daha sonra 5S teknikleri ile yeniden düzenlenmiştir.

İçinde bulundukları ortamın viraneliği, insanı kuralları çiğnemeğe itiyor. Yıkık dökük harap binalarla dolu bir caddenin çöpten geçilmediği bir mahallede elinizdeki kağıt parçasını buruşturup sokağa atsanız ne değişir ki? Hiç. Zaten her yer kir pas içinde!.⁽¹⁾

Bu davranış <<Broken Windows>> "Kırık pencere" teorisine uyuyor. Kırık pencere teorisi  ilkkez 1982 yılında yayınlanan bir makalede ele alınmıştır. James Q. Wilson ve George L. Kelling bu makalede kırık percesi olan bir binada percerelerin tamir edilmemesi durumunda insanların bir kaç pencere daha kırmaya yöneleceklerini veya çöplerin olduğu bir sokata insanların giderek daha fazla çöp bırakacaklarını hatta zamanlar poşetlerle çöp bırakmaya başlayacaklarını ileri sürmüşlerdir. Böylelikle insanların kurallara uymama oranının artacağı teorisini savunmuşlardır.